حاج ملا هادي السبزواري
174
شرح مثنوى
نديد : شبيه و مثل . چون ندّ . و در بعضى نسخ « مزيد » است . ( ( 3021 ) ) روح قالب را كنون همره شدست * مدتى سگ حارس درگه شدست ن 149 19 - ك 60 37 حارس : پاسبان . ( ( 3024 ) ) هر كه باشد در پى شير حراب * كم نيايد روز و شب او را كباب ن 149 22 - ك 60 38 حراب : محاربه و جنگ . ( ( 3034 ) ) اين وجود و رايتان از راى من * از عطاهاى جهان آراى من ن 150 10 - ك 61 5 اين وجود و رايتان از راى من : و در بعض نسخ « اين عقول و رايتان . . . » شير مثال انسان كامل است و انسان كامل مثال الله الاعلى و آيت الله الكبرى است بلكه مشيت الله است . چنان كه در حقيقت محمديه وارد است : اَوَّلُ ما خَلَقَ الله اَلمَشِيَّه ( 1 ) تا توفيق شود با حديث اَوَّلُ ما خَلَقَ الله نُورِى وَروحِى ( 2 ) و با حديث إِنَّ الله خَلَقَ الأشياءَ بالمَشيَّةِ وَالمَشيَّةُ بِنَفسِها ( 3 ) و مشيت حق روح همهء مشيتهاست ، لقوله تعالى * ( وَما تَشاءُونَ إِلَّا أَنْ يَشاءَ الله 76 : 30 ( 4 ) پس به مقتضاى آيه و حديث مشيّتها و رايها بلكه وجودها از مشيّت و راى اوست . ( ( 3035 ) ) نقش با نقاش چه اسگالد دگر * چون سگالش اوش بخشيد و خبر ن 150 11 - ك 61 6 چه اسگالد : سگالش ، تفكر و انديشه كردن . ( ( 3036 ) ) اين چنين ظن خسيسانه به من * مر شما را كرد بيگانه ز من ن 150 12 - ك 61 6 كرد بيگانه ز من : چه خودى و پندار موجب دويى و بيگانگى است . ( ( 3037 ) ) ظانين با لله ظن السوء را * چون منافق سر بيندازم جدا ن 150 13 - ك 61 7 ظانين با لله ظن السوء را : اقتباس از آيهء شريفه است . ( 5 ) يعنى مشركان گمان بد داشتند به خدا . ( ( 3039 ) ) شير با اين فكر مىزد خنده فاش * از تبسمهاى شير ايمن مباش ن 150 15 - ك 61 8 از تبسمهاى شير ايمن مباش : نظير بيت منطق الطير است كه آن معشوقه به عاشق گفت :
--> ( 1 ) - توحيد صدوق ، ص 148 : خلق الاشياء بالمشية . ( 2 ) شرح اصول كافى ملا صدرا ، ج 1 ، ص 216 . ( 3 ) توحيد صدوق ، ص 148 : خلق الله المشية « بنفسها و خلق الاشياء بالمشية » . ( 4 ) قرآن كريم ، سورهء تكوير ، آيهء 29 . ( 5 ) قرآن كريم ، سورهء فتح ، آيهء 6 .